هگمتانه، گروه فرهنگ شهروندی: پنجمین نشست از سلسله نشست‌های پژوهشی «میراث هگمتانه» با موضوع «تاریخ اجتماعی آموزش و پرورش همدان؛ از مکتب‌خانه تا دبیرستان» برگزار شد.
دکتر شهرام غفوری در این نشست گفت: این نشست کار مشترکی از نهاد کتابخانه‌های استان و مرکز همدان شناسی است.
غفوری افزود: این برنامه فرصتی ایجاد می کند برای بازخوانی میراث آموزشی همدان، پاسداشت تلاش معلمان پیشکسوت و آشنایی با پیشینه مدارس این شهر.
وی خاطرنشان کرد: از آقای امیر قشمی که به همت خودش موزه مدرسه را درست کرده، قدردانی می کنیم و امیدواریم با این برنامه گوشه ای از زحمات ایشان را جبران کنیم.
محمد ابراهیم الهی‌تبار گفت: مرکز همدان شناسی 2 ماهی است که به عنوان یک سازمان مردم نهاد مجوز رسمی گرفته است.
وی یادی کرد از آقایان اذکایی، ذکاوتی و میری، اساتیدی که با این مرکز همکاری می کردند و دیگر در بین ما نیستند و بیان کرد: تمامی عزیزانی که امروز با این مرکز همکاری می کنند، سرمایه‌های بزرگی در استان ما هستند و در تدوین و نشر فرهنگ و تاریخ و تمدن همدان می کوشند.
همچنین وزیر اسبق آموزش و پرورش در این نشست، ضمن ارائه خاطراتی از دوران فعالیت خود در این سازمان گفت: از شروع کارم تلاش کردم با توجه به اعتقاداتم برنامه‌های مدیریتی‌ام را اجرا کنم و تابع کسی نباشم. سید کاظم اکرمی افزود: تدوین سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، از جمله کارهایی بود که در آن دوران انجام شد. وی ادامه داد: در آن زمان ما تلاش می کردیم با مطالعه انسان شناسی در قرآن و سفرهایی که به کشورهای پیشرفته آموزشی مانند ژاپن داشتیم این سند را تنظیم کنیم و علاوه بر کارشناسان 200 دبیر هم در این کار مشارکت داشتند.
دکتر اکرمی یادآور شد: همچنین با نوشتن بخشنامه آموز تلاش کردیم تبعیض در آموزش پرورش از بین برود و محل کار افراد بر اساس این بخشنامه مشخص شود.
وی اضافه کرد: در دوران فعالیتم با ایده آقای دکتر فانی، برای مناطق محروم چه راهنمایی و چه دبیرستان مدارس شبانه روزی ایجاد شد.
اکرمی تأکید کرد: یکی از اشکالات مدیریت‌های ما در این سالها، تغییرات و تحولات بیهوده وزارت خانه‌ها و ورود آدم هایی است که در کارشان تخصص نداشتند.
ترجیع بند دعای سفر برای راهیان کربلا
استاد محمود شریفی امینا نیز در این نشست ضمن خوانش شعر خاطره‌ای از دوران آموزگاری خود را تعریف کرد و گفت: در بحبوحه جنگ هشت ساله تحمیلی در سال 65 در دبیرستان صدر دبیر ریاضی بودم که یکی از شاگردانم در کربلای 4 شهید شد.
شریفی امینا ادامه داد: وقتی نمرات امتحانی را وارد لیست کردم، معطل ماندم که مقابل نام این شهید چه بنویسم؟ بالاخره یک رباعی سرودم و برای او نوشتم. وی با بیان اینکه در سنین جوانی به تمام هنرهایی که می شناختم از جمله موسیقی، مجسمه سازی، نقاشی، خوشنویسی و... دست درازی کردم، جز شعر، ادامه داد: در مورد شعر فعالیتی نداشتم تا اینکه آن اتفاق در آن دبیرستان افتاد و من هم در سنی بودم که قادر به یاد گرفتن و عرض اندام در جنگ و جبهه نبودم، ناچار برای اولین بار شعری سرودم و به شادروان سیاوش دیهیمی استاد و همکار عزیزم نشان دادم و گفتم ما که کاری از دستمان ساخته نیست ولی این دعای سفر را برای رزمنده‌ها سروده ام و اگر ایرادی دارد شما رفع کنید که ایشان مرا به انجمن میلاد که تازه تشکیل شده بود، معرفی کرد.
همدان 4مدرسه ماندگار دارد
استاد علی جهانپور نیز در این نشست گفت: در دهه 80 دو وزیر آموزش و پرورش و میراث فرهنگی با هم موافقت کردند که مدارس قدیمی همدان ماندگار شوند و همدان امروز 4 مدرسه ماندگار دارد، در حالی که اصفهان 5 مدرسه و سایر استان‌ها نیز کمتر از 4مدرسه ماندگار دارند.
جهانپور اضافه کرد: این دبیرستان‌ها شامل دبیرستان ابن سینا با بیش از 120 سال خدمت برای دانش‌آموزان شهر، دبیرستان امام خمینی(ره) همان پهلوی قدیم که از سال 1314 خورشیدی فعالیت کرده، دبیرستان دکتر شریعتی که از سال 1308 دانش‌آموز داشته و دبیرستان دکتر شریعتی ملایر که از سال 1328 به دانش‌آموزان خدمت‌رسانی کرده، هستند.
وی ضمن یاری آقای قشمی برای کار روی موزه مدرسه و ثبت تارخچه این دبیرستان‌ها بیان کرد: با کوشش‌های ایشان، این کتاب را نوشتم و پس از آن دیگر استان‌ها نیز برای این کار اقدام کردند.
علی جهانپور با بیان اینکه متولی این کار کتابخانه‌های مرکزی استان است گفت: خانم دکتر زارعی آن زمان به تعداد کتابخانه‌های استان از این کتاب تهیه کردند.
وی یادآور شد: زمین دبیرستان ابن سینا در سال 1264 از شخصی به نام آقا یوسف خریداری می‌شود و در اختیار میسیونرها قرار می گیرد چون آن زمان میسیونرها در بعضی از شهرهای ایران مدرسه هایی می ساختند که با هزینه خودشان اداره می شد.
جهانپور با بیان اینکه بیست سال طول کشید تا این مدرسه ساخته شد، گفت: مدرسه ابن‌سینا سال 1224 در زمان مظفرالدین شاه افتتاح شد و خوشبختانه تا الان فعال و زنده است.
وی خاطر نشان کرد: مرحوم شیخ موسی نثری سه بار رئیس ادراره فرهنگ همدان شد؛ در سالهای 1306، 1315 و 1319 که در سال 1306 با تلاش هایش زبان فارسی را در مدارس، به عنوان زبان اصلی آموزش ابلاغ کردند.
بالا رفتن تابلو دبیرستان ابن سینا با همت فرهنگیان
این معلم بازنشسته همدانی ادامه داد: موسی نثری آن زمان در روزنامه اتحاد یادداشتی نوشت مبنی بر اینکه اگر قرار باشد هر کشوری مثلا فرانسوی، انگلیسی، روسی، آلمانی و... به عنوان خدمات فرهنگی در شهر ما درس بدهند و فرهنگ خودشان را به بچه‌ها تزریق کنند پس جای فرهنگ ایرانی کجاست؟
وی اضافه کرد: این مطلب در وزارتخانه ولوله ای به پا کرد و ابلاغ شد که هیچ مدرسه ای نباید تابلو غیر ایرانی بر سردرش داشته باشد و این طور شد که تابلو دبیرستان ابن سینا بالا رفت.
استاد محمد کلافچی نیز در نشست «میراث هگمتانه» گفت: به دنبال تالیف کتاب دو جلدی یک صده انجمن‌های شعر و ادب در استان همدان که تاریخچه بیش از 400 شاعر و نویسنده استان همدان است، بنده به کار دیگری دست زدم که تالیف کتابی جدید درباره مدرسه آلیانس بود که تا کنون معطل مانده است. کلافچی خاطرنشان کرد: در سال 1357 آموزش و پرورش همدان دستور داد که مدرسه آلیانس همدان به نام اتحاد که در اختیار نماینده تام الاختیار آلیانس آقای نصراله آقاجانی بود، تحویل آموزش پرورش همدان داده شود و آقای جوادی خدابیامرز رئیس مجتمع آموزش اتحاد شد و بنده هم به عنوان معاون انتخاب کردند.
وی ادامه داد: با رفتن آقای جوادی به اداره آموزش پرورش، مسؤولیت اداره مجتمع به بنده سپرده شد و ابلاغ مرا در سال 58 آقای دکتر اکرمی امضا کردند.
کلافچی افزود: این باعث شد که بنده روی آلیانس کار کردم و با تحقیق و پژوهش و مطالعات گسترده کتابی را در 215صفحه و در 7بخش برای نشر آماده کردم.
وی با ارائه توضیحاتی درباره چگونگی کم و اضافه شدن متن کتاب، تصریح کرد: در مسیر گرفتن مجوز برای انتشار کتاب که چند سال به طول انجامید، بالاخره حدود سه ماه پیش مجوز کتاب صادر شد، اما با توجه به شرایط روز کشور، و همین طور سخت بودن چاپ کتاب، فعلا باز هم انتشار این کتاب درباره مدرسه آلیانس که اسناد بسیار معتبری هم دارد، معطل مانده است. محمد صیفی کار نیز در این برنامه خاطره ای از دوران مدرسه خود را با گویش همدانی بازخوانی و از معلم خود آقای جهانپور قدردانی کرد.
در این نشست از معلمان، دبیران پیشکسوت و مدارس قدیمی همدان یاد شد و بزرگان فرهنگ همدان مورد تقدیر قرار گرفتند. در پایان شرکت کنندگان از موزه آموزش و پرورش و دانش‌سرای تربیت معلم بازدید کردند.
معرفی موزه آموزش و پرورش همدان
موزه آموزش و پرورش همدان یکی از مکان‌های فرهنگی و تاریخی این شهر است که در دبیرستان تاریخی ابن‌سینا قرار دارد. این موزه با هدف حفظ آثار و اسناد قدیمی آموزش و پرورش و آشنایی مردم با تاریخ مدارس ایجاد شده است.
در این موزه کتاب‌های درسی قدیمی، عکس‌های تاریخی، کارنامه‌ها، اسناد آموزشی و وسایل مدرسه‌های قدیمی نگهداری می‌شود. همچنین بازدیدکنندگان می‌توانند با روش‌های تدریس در گذشته و تفاوت مدارس قدیمی با مدارس امروزی آشنا شوند.
یکی از بخش‌های جالب این موزه به پیشاهنگی اختصاص دارد. پیشاهنگی فعالیتی گروهی و تربیتی بود که به کودکان و نوجوانان نظم، مسؤولیت‌پذیری، همکاری، کمک به دیگران و مهارت‌های زندگی را آموزش می‌داد. پیشاهنگان با پوشیدن لباس مخصوص و استفاده از نشان‌ها و وسایل ویژه، در فعالیت‌های گروهی، اردوها و برنامه‌های اجتماعی شرکت می‌کردند. آثار مربوط به پیشاهنگی در این موزه، بخشی از تاریخ فعالیت‌های تربیتی دانش‌آموزان را نشان می‌دهد و ما را با شیوه‌های پرورش مهارت‌های اجتماعی در گذشته آشنا می‌کند. در مجموع، موزه آموزش و پرورش همدان نقش مهمی در حفظ تاریخ و فرهنگ آموزشی دارد و فرصتی مناسب برای آشنایی دانش‌آموزان با گذشته مدارس، زحمات معلمان و فعالیت‌های تربیتی نسل‌های پیشین فراهم می‌کند.